W grudniu 2025 roku Queensland jako pierwszy stan Australii pozwolił lekarzom rodzinnym diagnozować ADHD u dorosłych i rozpoczynać leczenie. Badacze z University of Queensland uważają, że tej zmianie powinny towarzyszyć dodatkowe szkolenia oraz zmiany w finansowaniu wizyt w systemie Medicare.
Co zmieniło się w Queensland
Lekarze rodzinni (GP) w Queensland mogą teraz zajmować się dorosłymi z podejrzeniem ADHD. W przypadku dzieci uzyskali takie uprawnienia blisko dekadę wcześniej. Nowe zasady mają jedną cechę, która odróżnia je od reszty kraju: nie wymagają od lekarzy żadnego dodatkowego szkolenia z ADHD.
W Nowej Południowej Walii, Australii Zachodniej i Australii Południowej jest inaczej. Lekarz musi tam ukończyć szkolenie przygotowane przez Królewskie Australijskie Kolegium Lekarzy Rodzinnych (RACGP) wspólnie z ekspertami od ADHD, a rządy tych stanów finansują takie programy. W Queensland kurs pozostaje dobrowolny. RACGP oferuje swoim członkom bezpłatny kurs online. Wszędzie obowiązuje natomiast zasada, że złożone przypadki wykraczające poza kompetencje lekarza rodzinnego trafiają do psychiatry.
Dlaczego diagnoza u dorosłych jest trudna
Analizę rozwiązań z Queensland opublikowano w czasopiśmie „Australasian Psychiatry”. Jej autor, doktorant Benjamin Johnson z National Center For Youth Substance Use Research, zwraca uwagę, że wielu lekarzy rodzinnych ma doświadczenie z ADHD u dzieci, ale u dorosłych rozpoznanie bywa dużo bardziej zawiłe. Trzeba ocenić, czy objawy wynikają z zaburzenia rozwojowego, czy z innych okoliczności.
Johnson podaje przykład wypalenia zawodowego. Może ono dawać podobne problemy jak ADHD, na przykład kłopoty z koncentracją i zapominanie, a leczy się je zupełnie inaczej. Dlatego badacz postuluje więcej edukacji i obowiązkowe szkolenia.
Lekarze sami dostrzegają te trudności. W badaniu z 2024 roku, obejmującym 213 australijskich lekarzy rodzinnych, 77% poparło większą rolę GP w opiece nad osobami z ADHD. Jako bariery wskazywano:
- brak wiedzy i doświadczenia (70% badanych),
- brak czasu na przeprowadzenie oceny (68% badanych).
Czas kosztuje, a Medicare tego nie uwzględnia
Drugi wątek to pieniądze. Zatwierdzone w Australii wytyczne wskazują, że szczegółowa ocena w kierunku ADHD może zająć od dwóch do trzech godzin i być rozłożona na kilka spotkań. Według Johnsona obecne zasady rozliczeń nie pasują do takiej pracy. „Obecny model Medicare karze lekarzy rodzinnych za dłuższe konsultacje” – powiedział Johnson.
Badacz ostrzega też przed skutkiem ubocznym. Lekarze mogą sami ustalać wysokość opłat, więc jeśli system nie pokryje kosztu długich wizyt, pełna diagnostyka może stać się usługą dostępną głównie dla zamożniejszych pacjentów. Johnson podkreśla, że lekarze rodzinni już teraz dźwigają duży ciężar opieki zdrowotnej w lokalnych społecznościach, więc przejmując bardziej złożone przypadki, powinni dostać dodatkowe wsparcie.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Opisane zmiany dotyczą Australii i nie mają bezpośredniego przełożenia na przepisy w Polsce czy w Unii Europejskiej. Z samego badania nie wynika też, jak wygląda w Polsce podział ról między lekarzami rodzinnymi a specjalistami. Z tego, co wiadomo, diagnozą ADHD u dorosłych zajmują się u nas zwykle psychiatrzy, więc warto sprawdzać aktualne zasady w swoim regionie.
Sama dyskusja jest jednak uniwersalna. Kiedy do podstawowej opieki zdrowotnej przenosi się coraz więcej zadań, pojawiają się te same pytania o szkolenia, czas na wizytę i sposób jej wyceny. Z praktycznego punktu widzenia przykład wypalenia pokazuje też, że kłopoty z uwagą i pamięcią mają różne przyczyny. Zamiast stawiać diagnozę samodzielnie, lepiej omówić je z doświadczonym klinicystą.
Źródło: Medical Xpress – „ADHD reform needs GP training and Medicare support, study finds”
